" Βοήθεια! Χανόμαστε..." Γερόντισσα Χρυσοβαλάντη | ΔΗΜΗΤΡΙΑ 2023

 

Η Γερόντισσα στην εμπνευσμένη ομιλία της θέλοντας να περιγράψει την κατάσταση της σημερινής εποχής ανέφερε: "Ζούμε σε μία εποχή που όλα ξεπουλιόνται, όλα προδίδονται, το κακό ωραιοποιείται, το σωστό εξευτελίζεται και γενικά ότι έσωσε και πρόβαλε παγκοσμίως την Ελλάδα, όπως τα ήθη, η ιστορία, η ορθοδοξία, θεωρούνται ξεπερασμένα και γελοία" και πρόσθεσε: "το πρόβλημα είναι ημών, που λέμε πως είμαστε χριστιανοί, που όλο υποχωρούμε, συμβιβαζόμαστε και έχουμε ενδοιασμούς". Στη συνέχεια παρουσίασε απόψεις των πατέρων της ορθοδόξου εκκλησίας μας, λέγοντας: " Όλα μπορούν να υποχωρήσουν στον άνθρωπο, όμως ο πιστός έχει χρέος να μην παραχωρήσει από μόνος του τον ίδιο τον Χριστό" και συμπλήρωσε: "το μεγάλο πρόβλημα των ανθρώπων είναι ο συμβιβασμός, διότι ο συμβιβασμός είναι ενοχή και έγκλημα". Ολοκληρώνοντας την ομιλία της, η Γερόντισσα Χρυσοβαλάντη απεφάνθει: "Ας φροντίσουμε να υπακούμε σε Εκείνον που μας έπλασε και θα μας κρίνει, ώστε τότε να μην φωνάξουμε: "Βοήθεια...χανόμαστε".

Αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι σε τοιχογραφίες χριστιανικών ναών μαζί με αγίους!

Μιχάλης Στούκας

Ποιοι μεγάλοι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι και συγγραφείς απεικονίζονται σε τοιχογραφίες χριστιανικών ναών και μονών και για ποιους λόγους – Μερικές από τις σπουδαίες μονές και εκκλησίες όπου βρίσκονται οι τοιχογραφίες αυτές – Απόδειξη της άμεσης σχέσης αρχαίας Ελλάδας και Ορθοδοξίας

Σε πολλά άρθρα μας με κάποιο θρησκευτικό περιεχόμενο, υπάρχουν πολλά σχόλια τα οποία κατηγορούν τον Χριστιανισμό και θεωρούν ότι υπήρξε η αιτία για την παρακμή της αρχαίας Ελλάδας ενώ θεωρούν ότι ο Χριστιανισμός ευθύνεται και για τη σημερινή κατάσταση του ελληνισμού, που σίγουρα είναι μάλλον αποκαρδιωτική.

Αναρωτιόμαστε όμως, επανερχόμενοι στο θέμα αρχαία Ελλάδα – Χριστιανισμός: γνωρίζουν αυτοί οι αναγνώστες τις προφητείες και τις αναφορές που υπάρχουν σε έργα ή ρήσεις αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων και «φωτογραφίζουν» την έλευση του Ιησού Χριστού; Γνωρίζουν επίσης ότι σε πολλές και σημαντικές μονές, αλλά και ναούς της χώρας μας συναντάμε τοιχογραφίες στις οποίες συνυπάρχουν διαπρεπείς αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι και συγγραφείς με αγίους της Ορθόδοξης εκκλησίας; Είναι τυχαία όλα αυτά; Ας εξετάσουμε το θέμα με περισσότερες λεπτομέρειες, γνωρίζοντας ότι οπωσδήποτε δεν μπορούμε να παραθέσουμε όλα τα μοναστήρια και τους ναούς με αρχαίους φιλοσόφους και αγίους.

Οι προφητείες των αρχαίων Ελλήνων για τον Ιησού Χριστό

Όπως αναφέρει, ιδιαίτερα εύστοχα κατά τη γνώμη μας, ο Λάμπρος Κ.Σκόντζος, δίκαια οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι θεωρούνται από την Ορθόδοξη εκκλησία ως «προ Χριστού Χριστιανοί» και εικονίζονται σε ναούς και μοναστήρια ως άγιοι μεταξύ αγίων.

Εκτός από έναν Θεό-δημιουργό, οι μεγάλοι Έλληνες σοφοί της αρχαιότητας γνώριζαν και προφήτευαν τον ερχομό του Ιησού Χριστού. Ο πρώτος που αναφέρεται στην κατάπτωση από το «χρυσό γένος» στο «σιδηρούν γένος» είναι ο Ησίοδος (8ος – 7ος π. Χ. αι.), που θεωρεί ότι οι άνθρωποι του «χρυσού γένους» ζούσαν ανάμεσα στους θεούς με ευδαιμονία, ενώ η πτώση στο «χρυσό γένος» έφερε τη δυστυχία στην ανθρωπότητα. Στα «Έργα και Ημέρες» ο Ησίοδος γράφει ότι το ζητούμενο είναι η επιστροφή στο «χρυσό γένος».

Ιερά Μονή Γόλας

Ο μεγάλος τραγικός ποιητής Αισχύλος στο έργο του «Προμηθεύς Δεσμώτης», ευεργέτης και λυτρωτής των ανθρώπων, καρφωμένος από τους θεούς στον Καύκασο, προλέγει ότι ο λυτρωτής του θα γεννηθεί από τον Θεό και την παρθένα Ιώ. Μάλιστα ο Αισχύλος προβλέπει πότε θα γεννηθεί ο λυτρωτής: μετά από δεκατρείς γενιές. 450 χρόνια αφότου διδάχτηκε ο Προμηθεύς Δεσμώτης γεννήθηκε ο Ιησούς. Η έννοια της γενιάς, σχετικά με τη χρονική της διάρκεια, δεν είναι σταθερή. Για παράδειγμα σήμερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι γύρω στα 30 έτη. Μπορούμε να πούμε λοιπόν ότι ο Αισχύλος προέβλεψε κατά προσέγγιση το πότε θα γεννηθεί ο Χριστός.

Ο μεγάλος φιλόσοφος Σωκράτης, όπως είναι γνωστό, δεν άφησε κανένα γραπτό έργο. Έτσι στην «Απολογία Σωκράτους» του μαθητή του Σωκράτη Πλάτωνα, εκφράζει τη βέβαια προσδοκία του για τη σωτηρία από τον Θεό, ενώ στο έργο του Πλάτωνα «Αλκιβιάδης» σε ερώτηση του, επίσης μαθητή του, Αλκιβιάδη για το ποιος θα τον διδάξει πώς πρέπει να συμπεριφερόμαστε σε θεούς και ανθρώπους, Ο Σωκράτης απάντησε: «Αυτός ο οποίος φροντίζει και για σένα» και ότι θα έρθει «όχι μετά από πολύ χρόνο». Θυμίζουμε ότι ο Σωκράτης πέθανε πίνοντας το κώνειο το 399 π. Χ.

Αλλά και ο Πλάτωνας (427 – 347 π. Χ. αναφέρεται σ’ έναν μελλοντικό δίκαιο άντρα ο οποίος θα έρθει στη Γη και θα διδάξει δικαιοσύνη. Περιγράφει επίσης τα βασανιστήρια που θα περάσει αυτός, όχι βέβαια με απόλυτη ακρίβεια, ωστόσο μιλάει για το τέλος του που θα έρθει με ανασκολοπισμό. Ανάλογο με την προφητεία του Πλάτωνα στην «Πολιτεία Β» είναι και ένα κείμενο του Ησαΐα περί του «Πάσχοντος Δούλου».

Όσο αναφορά την Πυθαγόρεια παράδοση, ο Πυθαγόρας, ως ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες φιλόσοφους έλεγε ότι: «έστι τε Θεός και ούτος πάντων κύριος», «ένα και μόνον διδάσκει Θεόν είναι» κατά τον Ιάμβλιχον και Πορφύριον. Ο δε πυθαγόρειος Θεωρίδας στο περί φύσεως σύγγραμμά του γράφει: «Μια δ’ άρα των όντων αρχά μεν όντως αληθινά, μια κείνη γαρ εν αρχά τέ εστιν εν και μόνον». Στον ένα και μοναδικό Θεό, είχαν αναφερθεί επίσης ο Ηράκλειτος, ο Εμπεδοκλής, ο Πλούταρχος, ο Τίμαιος κ.ά.

Ο Μέγας Αθανάσιος (296 – 373) αναφέρεται σε μια σειρά από προφητείες σπουδαίων αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων, όπως του Σόλωνα και του Αριστοτέλη. Ειδικά ο Σταγειρίτης φιλόσοφος (384 – 322 π.Χ.) γράφει τα εξής συγκλονιστικά: «Ακατάβλητη φύση θεού θα γεννηθεί, η οποία δεν έχει αρχή. Από αυτόν λοιπόν αποκτά ουσία ο παντοδύναμος λόγος». Αλλά και ο Σόλωνας (648 – 558 π. Χ.) εντυπωσιάζει: «Αυτός είναι ο οποίος ήρθε από τους ουρανούς, αφού υπέταξε το αθάνατο πυρ της φλογός. Αυτόν τρέμει ο ουρανός, η γη και η θάλασσα, η τάρταροι και οι υποχθόνιοι δαίμονες, τρισμακάριος ο ίδιος ο πατέρας».

Ιερά Μονή Μεγάλου Μετεώρου - Μεταμορφώσεως του Σωτήρος

Θα αναρωτηθεί εύλογα κάποιος. Πού βρίσκονται όλα αυτά; Οι αναφορές αυτές απαλείφθηκαν από τους φανατικούς παγανιστές (ειδωλολάτρες) των πρώτων χριστιανικών αιώνων για να μη δίνουν «τροφή» στους Χριστιανούς Απολογητές. Ωστόσο, ο Μέγας Αθανάσιος, βαθύς γνώστης της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, πρόλαβε και διέσωσε τις πολύτιμες αυτές μαρτυρίες. Και βέβαια ας μην ξεχνάμε τον περίφημο βωμό που είχαν αφιερώσει οι αρχαίοι Αθηναίοι «τω αγνώστω θεώ» και βρήκε ο Απόστολος Παύλος όταν επισκέφτηκε την πόλη. Τα περισσότερα από τα στοιχεία αυτού του κεφαλαίου προέρχονται από μία εξαιρετική μελέτη του Λάμπρου Κ. Σκόντζου.

Αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι και άγιοι σε ναούς και μονές

Ερχόμαστε τώρα στο θέμα το οποίο μας ώθησε να γράψουμε το σημερινό, διαφορετικό από τα συνηθισμένα, άρθρο. Γνωρίζουμε ότι στην ιερά μονή Μεγάλου Μετεώρου στα Μετέωρα συναντάμε τοιχογραφίες στις οποίες συνυπάρχουν αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς

 και φιλόσοφοι και άγιοι της εκκλησίας μας. Το ίδιο και σε κάποιες μόνες του Αγίου Όρους. Αναζητώντας περισσότερες λεπτομέρειες, ανακάλυψα στο διαδίκτυο τα εξής: οι τοιχογραφίες βρίσκονται στον προαύλιο χώρο της ιεράς μονής Μεγάλου Μετεώρου. Εικονίζονται ο Σόλωνας, η Σίβυλλα, ο Σωκράτης, ο Πυθαγόρας, ο Όμηρος, ο Θουκυδίδης, ο Αριστοτέλης, ο Πλάτωνας, ο Πλούταρχος και δίπλα τους ο Άγιος Ιουστίνος ο φιλόσοφος και μάρτυρας του δεύτερου μ. Χ. αιώνα.

Αλλά και στο Άγιο Όρος υπάρχουν ανάλογες τοιχογραφίες. Στο νάρθηκα του παρεκκλησίου της Πορταϊτίσσης στην ιερά μονή Ιβήρων του Άθω εικονίζεται ο Χίλων ο Λακεδαιμόνιος. Σύμφωνα με την πατρολογία του Μέγα Αθανασίου, ο Χίλων είχε πει: «Άφθαρτος φύσις του θεού θα γεννηθεί, εξ αυτού δε ο ίδιος ως και λόγος».

Το Άγιο Όρος έχει όμως και πολλούς κρυμμένους θησαυρούς. Και σε άλλες μονές υπάρχουν τοιχογραφίες με αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους, όπως π. Χ. ο Πλάτωνας. Δεν αποκαλύπτονται όμως σε όλους τους επισκέπτες. Μία από αυτές τις μονές είναι η αρχαιότερη του Άθω, η μονή μεγίστης Λαύρας, ενώ «υψηλός επισκέπτης» προσκεκλημένος στη μονή Βατοπαιδίου μας εκμυστηρεύτηκε ότι είχε την χαρά και την τιμή να ξεναγηθεί σε χώρους με ανάλογες τοιχογραφίες…

Συζητήσαμε για το θέμα με μια εξαίρετη πανεπιστημιακό, μέχρι πριν λίγο καιρό, την κυρία Βασιλική Σολωμού - Παπανικολάου, καθηγήτρια Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Μας είπε πως, απ’ ό,τι γνωρίζει, δεν έχουν ασχοληθεί πολλοί με το θέμα. Η άποψή της είναι ότι οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι θεωρούνταν κάτι σαν πρόδρομοι του Χριστιανισμού και γι’ αυτό απεικονίζονται σε τοιχογραφίες ναών και μονών. Μας έδωσε επίσης μια πολύτιμη πληροφορία. Πως ανάλογες τοιχογραφίες, υπάρχουν στη μονή Γόλας  (Ζωοδόχου Πηγής ), της Λακωνίας.

Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου Φιλανθρωπινών

Στο διαδίκτυο βρήκαμε ότι είναι ο μοναδικός ναός της νότιας Ελλάδας όπου συμβαίνει κάτι τέτοιο. Στον δυτικό τοίχο της Μονής απεικονίζονται ο Σόλωνας, ο Θουκυδίδης, ο Πλούταρχος, η Σίβυλλα, ο Αριστοτέλης, ο Πλάτωνας, ο Χίλων ο Λακεδαιμόνιος και ο Όμηρος. Ο τρόπος που παριστάνονται οι σοφοί δίνει την αίσθηση ελληνικής έκφρασης, γι’ αυτό και τα πρόσωπα είναι όλα ασκεπή και τα ειλητάριά τους είναι πλατιά και θυμίζουν αρχαίες στήλες αναγραφής ψηφισμάτων.

Για όσους δεν γνωρίζουν, ειλητάρια είναι χαρτιά τυλιγμένα γύρω από έναν ξύλινο κύλινδρο που περιέχει λειτουργικά κείμενα. Η μονή ξανακτίστηκε και αποπερατώθηκε το 1632. Ως αγιογράφος της, φέρεται ο ξακουστός σε εκείνη την εποχή Δημήτριος Κακαβάς που ήταν επηρεασμένος από την Κρητική Σχολή.

Ευχαριστούμε θερμά για μία ακόμη φορά την κυρία Βασιλική Σολωμού -Παπανικολάου για τις πολύτιμες πληροφορίες που μας έδωσε. Η κυρία Σολωμού-Παπανικολάου μας είχε δώσει πληθώρα στοιχείων και φωτογραφία του αείμνηστου, πρόωρα χαμένου φιλοσόφου Σπύρου Κυριαζόπουλου(1932-1977), στο οποίο είχαμε αναφερθεί εκτενώς σε άρθρο μας στις 13/4/2019. Χαιρόμαστε αφάνταστα γιατί το άρθρο μας αυτό έγινε αφορμή να εκδηλωθεί έντονο ενδιαφέρον για τον αδικοχαμένο φιλόσοφο. 
Ήδη έχει λημματογραφηθεί στη Βικιπαίδεια  ευχαριστούμε τον συντάκτη του άρθρου για την παραπομπή του σε μας), έγιναν εκπομπές στο ραδιόφωνο για αυτόν κλπ.

Ας επανέλθουμε όμως στο θέμα του άρθρου μας. Μια άλλη μονή στις τοιχογραφίες της οποίας υπάρχουν αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι είναι η Μονή Αγίου Νικολάου, Φιλανθρωπινών ή ( Φιλανθρωπηνών ), στη δυτική όχθη του νησιού της λίμνης των Ιωαννίνων.
Οι  Φιλανθρωπινοί ήταν ονομαστή οικογένεια της Κωνσταντινούπολης που εγκαταστάθηκαν στα Γιάννενα μετά το 1204 ( άλωση της Πόλης από τους Λατίνους σταυροφόρους). Η μονή χτίστηκε το 1272. Όταν λειτουργούσε, υπήρχε σ' αυτή σχολείο αρχαίων ελληνικών.

Τον 16ο αιώνα, η μονή ανακαινίστηκε και τοιχογραφήθηκε. Στις τοιχογραφίες της απεικονίζονται οι: Πλάτωνας, Απολλώνιος ο Τυανεύς (δείτε σχετικό άρθρο στις 13/2/2019), ο οποίος από κάποιους ταυτίζεται με τον Χριστό, ο Σόλωνας ,ο Αριστοτέλης, ο Πλούταρχος, ο Θουκυδίδης και ο Χίλων ο Λακεδαιμόνιος. Όλοι αυτοί, προφανώς θεωρούνται προάγγελοι του χριστιανισμού.

Μια ακόμα εκκλησία στην οποία εντοπίσαμε, διαδικτυακά, αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους, είναι ο ιερός ναός Αγίας Παρασκευής στη Σιάτιστα του Νομού Κοζάνης. Όπως διαβάσαμε στο διαδίκτυο, δεξιά από το ιερό υπάρχει μια κρύπτη που πιστεύεται ότι «φιλοξενούσε» κρυφό σχολειό. Μεγάλη αξία για το σημερινό μας άρθρο όμως, έχει ο γυναικωνίτης του Ναού της Αγίας Παρασκευής.

Σ’ αυτόν υπάρχει μια αγιογραφία που θυμίζει έντονα απεικόνιση του ‘’bing bang,,! Σε άλλη αγιογραφία στον γυναικωνίτη, απεικονίζονται ο Πλούταρχος, ο Αριστοτέλης, ο Σόλωνας, ο Θουκυδίδης, ο Πλάτωνας και η Σίβυλλα (για όσους δεν γνωρίζουν, οι Σίβυλλες ήταν μάντισσες του αρχαίου κόσμου που έδιναν χρησμούς σε κατάσταση έκστασης. Ζούσαν σε απομακρυσμένες σπηλιές αλλά και κοντά σε πηγές)

Και στη Ζάκυνθο όμως, υπάρχει κάτι ανάλογο, στον ιερό ναό του Πολιούχου και προστάτη του νησιού Αγίου Διονυσίου. Εκεί στον χώρο τον γυναικωνίτη,  έχουν εικονογραφηθεί  οι εξής: Πλούταρχος, Αισχύλος, Σοφοκλής, Αριστοτέλης, Σωκράτης, Πλάτωνας, Σόλωνας και Θουκυδίδης.
Στην Ιερά Μονή Ευαγγελίστριας στα Άνω Πεδινά, ένα από τα ζαγοροχώρια του νομού Ιωαννίνων σε ένα από τα τέσσερα τόξα του τρούλου, υπάρχει φιλοτεχνημένη Σίβυλλα.

Στη Σιάτιστα πάλι, στον ιερό ναό του Προφήτη Ηλία, έχουμε απεικόνιση  των Σόλωνα Αριστοτέλη, Πλάτωνα,  Θουκυδίδη, Πλούταρχου και Σίβυλλας. Ο ναός ανεγέρθηκε το 1701 και αγιογραφήθηκε το 1744 από τον Αναστάσιο Ιωάννου Καλούδη, τον γιο και τον κουνιάδο του, από το Καπέσοβο, ένα από τα Ζαγοροχώρια του νομού Ιωαννίνων. Πιθανότατα υπάρχουν κι άλλοι ναοί ή μονές με παραστάσεις αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων και συγγραφέων. Νομίζουμε ότι είναι ένα άκρως ενδιαφέρον θέμα που δεν είχε απασχολήσει όσο θα έπρεπε την Εκκλησία μας. 

Τι συμβολίζει η παρουσία αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων και συγγραφέων σε τοιχογραφίες χριστιανικών ναών;

Η απεικόνιση αρχαίων Ελλήνων σοφών κυρίως στον νάρθηκα ναών και μοναστηριών, εμφανίζεται τον 10ο αιώνα και δεν περιορίζεται στον ελλαδικό χώρο αλλά υπάρχει και στην Κωνσταντινούπολη, τη Μικρά Ασία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία.
Οι μελετητές διαφωνούν για τον λόγο αυτής της απεικόνισης. Ο Α. Ξυγγόπουλος, θεωρεί ότι οι σοφοί εντάσσονται μέσα στο εικονογραφικό θέμα της «Ρίζας του Ιεσσαί» που αναπαριστά τη γενεαλογία του  Ιησού.

Από τον 16ο αιώνα στη «Ρίζα του Ιεσσαί», συμπεριλαμβάνονται ανάμεσα στους άμεσους προγόνους του Ιησού οι προφήτες και όσοι μίλησαν για τον ερχομό του Σωτήρος. Οι βυζαντινοί σε αυτούς, συμπεριλάμβαναν και τους αρχαίους Έλληνες σοφούς. 

Ο Κ. Σπετσιέρης, θεωρεί ότι η απεικόνιση των Ελλήνων σοφών είναι πράξη καθαγιασμού τους και αναγνώριση της προσπάθειάς τους να υπερβούν την πολυθεΐα,  διαμορφώνοντας μια υψηλότερη ιδέα περί πνευματικού Θεού, προετοιμάζοντας έτσι το έδαφος για τη χριστιανική διδασκαλία. Τέλος ο Φ.Κ Βώρος θεωρεί ότι το φαινόμενο αυτό εμφανίζεται ιδιαίτερα μεταξύ 16ου-18ου αιώνα και είναι έκφραση εθνικής αφύπνισης και προσπάθεια προβολής και ανασύνδεσης με την κλασική αρχαιότητα, που αποτελεί το παρελθόν μας (Πηγή: Καλλιόπη Μπόντα-Ντουμανάκη,‘’ Από την πολιτιστική κληρονομιά της Σιάτιστας: ΙΙ. Εκκλησίες - Αρχοντικά- Δημόσια Κτίρια).

Κατά την άποψή μας, η απεικόνιση αρχαίων Ελλήνων σοφών και συγγραφέων σε χριστιανικές τοιχογραφίες, διαψεύδει κατηγορηματικά όλους εκείνους που ισχυρίζονται ότι η αρχαία Ελλάδα και ο Χριστιανισμός δεν έχουν καμία απολύτως σχέση.  Διαψεύδει επίσης και εκείνους που διαρκώς αναμοχλεύουν φαιδρός απόψεις περί «μη συνέχειας» του Ελληνισμού! Τι ήταν αυτοί που απεικόνιζαν τον Σωκράτη και τον Αριστοτέλη σε χριστιανικούς ναούς; Τούρκοι; Σλάβοι; Βούλγαροι; Ας αφήσουν επιτέλους τις αστήρικτες ιδεοληψίες τους. Ναι, ο ελλαδικός χώρος δέχτηκε πολλές επιδρομές.

Ναι, υπήρξαν επιμειξίες με ξένους λαούς. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία όμως οι σύγχρονοι Έλληνες (όχι οι επήλυδες βέβαια), είναι απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων. Είτε αρέσει σε κάποιους και κάποιες ,είτε όχι. Η επιστήμη, με πιο πρόσφατη τη γενετική το έχει αποδείξει περίτρανα. Τα καφενειακά επιχειρήματα όσων ισχυρίζονται το αντίθετο είναι παντελώς ανυπόστατα…

Πηγή: εδώ

– Γέροντα, σʹ αὐτὰ τὰ δύσκολα χρόνια θὰ ἐπέμβη ὁ Χριστός;

 – Γέροντα, σʹ αὐτὰ τὰ δύσκολα χρόνια θὰ ἐπέμβη ὁ Χριστός;

– Ναί. Ἐδῶ, βλέπεις, σὲ ἕναν ἀδικημένο ποὺ ἔχει καλὴ διάθεση, ἐπειδὴ δικαιοῦται τὴν θεία βοήθεια, παρουσιάζονται πολλὲς φορὲς οἱ Ἅγιοι, ἡ Παναγία, ὁ Χριστός, γιὰ νὰ τὸν σώσουν, πόσο μᾶλλον τώρα ποὺ θὰ βρίσκεται σὲ τόσο δύσκολη κατάσταση ὁ καημένος ὁ κόσμος. Τώρα μιὰ μπόρα θὰ εἶναι, μιὰ μικρὴ κατοχὴ τοῦ ἀντιχρίστου σατανᾶ. Θὰ φάη μετὰ μιὰ σφαλιάρα ἀπὸ τὸν Χριστό, θὰ συγκλονισθοῦν ὅλα τὰ ἔθνη καὶ θὰ ἔρθη ἡ γαλήνη στὸν κόσμο γιὰ πολλὰ χρόνια. Αὐτὴν τὴν φορὰ θὰ δώση ὁ Χριστὸς μιὰ εὐκαιρία, γιὰ νὰ σωθῆ τὸ πλάσμα Του. Θὰ ἀφήση τὸ πλάσμα Του ὁ Χριστός; Θὰ παρουσιασθῆ στὸ ἀδιέξοδο τῶν ἀνθρώπων, γιὰ νὰ τοὺς σώση ἀπὸ τὰ χέρια τοῦ Ἀντιχρίστου. Θὰ ἐπιστρέψουν στὸν Χριστὸ καὶ θὰ ἔρθη μιὰ πνευματικὴ γαλήνη σὲ ὅλην τὴν οἰκουμένη γιὰ πολλὰ χρόνια. Μερικοὶ συνδυάζουν μὲ αὐτὴν τὴν ἐπέμβαση τοῦ Χριστοῦ τὴν Δευτέρα Παρουσία. Ἐγὼ δὲν μπορῶ νὰ τὸ πῶ. Ὁ λογισμὸς
μοῦ λέει ὅτι δὲν θὰ εἶναι ἡ Δευτέρα Παρουσία τοῦ Χριστοῦ, ὅταν ἔρθη ὡς Κριτής, ἀλλὰ
μιὰ ἐπέμβαση τοῦ Χριστοῦ, γιατὶ εἶναι τόσα γεγονότα ποὺ δὲν ἔχουν γίνει ἀκόμη. Θὰ ἐπέμβη ὁ Χριστός, θὰ δώση μιὰ σφαλιάρα σὲ ὅλο αὐτὸ τὸ σύστημα, θὰ πατάξη ὅλο τὸ κακὸ καὶ θὰ τὸ βγάλη σὲ καλὸ τελικά. Θὰ γεμίσουν οἱ δρόμοι προσκυνητάρια. Ἔξω τὰ λεωφορεῖα θὰ ἔχουν εἰκόνες. Θὰ πιστέψουν ὅλοι οἱ ἄνθρωποι. Θὰ σὲ τραβᾶν, γιὰ νὰ τοὺς πῆς γιὰ τὸν Χριστό! Ἔτσι θὰ κηρυχθῆ τὸ Εὐαγγέλιο σὲ ὁλόκληρη τὴν οἰκουμένη καὶ τότε ὁ Χριστὸς θὰ ἔρθη ὡς Κριτὴς νὰ κρίνη τὸν κόσμο. Ἄλλο Κρίση, ἄλλο μία ἐπέμβαση τοῦ Χριστοῦ, γιὰ νὰ βοηθήση τὸ πλάσμα Του.

Ἁγ. Παϊσίου Ἁγιορείτου: ΛΟΓΟΙ Β’ «Πνευματικὴ Ἀφύπνιση», σελ. 105

ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΦΩΣ ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΟΥ ΤΑΦΟΥ

Θεολογικές επισημάνσεις

Νικολάου Ζήση (Μοναχού Σεραφείμ) 

 Εισαγωγικά

«και ιδού πλήρης δόξης ο οίκος του Κυρίου»1

  Η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι ο χώρος των θαυμάτων. Η διαπίστωση αυτή δε σημαίνει κατ' ουδένα τρόπο ότι η Πίστη μας σχετίζεται με επιδόσεις φθηνού κενόδοξου εντυπωσιασμού «φωτισμένων» θαυματουργών, κατά τα δεδομένα της θεουργίας και του φακιρισμού. Τα θαύματα, είτε φανερά σε όλους είτε μόνο στην ψυχή αυτού στον οποίον απευθύνονται, είναι έργα της ακτίστου θείας Προνοίας, σκοπός της οποίας είναι η σωτηρία του ανθρώ­που. Η ενέργεια του Παρακλήτου, που δρα θεωτικώς μέ­σα στην Εκκλησία ως την μόνη Κιβωτό της σωτηρίας, δύναται να μεταβάλλει τους νόμους της φύσεως, τους οποί­ους η ίδια έχει θέσει2. Ήδη από την ημέρα της Αναλήψεως ο Κύριος έδωσε στους Αποστόλους τη δύναμη του θαυματουργείν3, έχοντας ήδη υποσχεθεί ότι δυνάμει της πίστεως εις Αυτόν οι πιστεύοντες θα επιτελέσουν έργα μεγαλύτε­ρα του Ιδίου4. Πράγματι, η σωτηρία που κηρύχθηκε από τους αυτόπτες του Λόγου έλαβε επιβεβαίωση από το Θεό «σημείοις τε και τέρασι και ποικίλαις δυνάμεσι και Πνεύ­ματος Αγίου μερισμοίς κατά την αυτού θέλησιν»5. Η επι­τέλεση των σημείων αυτών φανερώνει ότι Αυτός στο όνο­μα του Οποίου τα σημεία και τα τέρατα επιτελούνται, με­τά το Σταυρό και την Ταφή Του ανέστη και «ζη εκ δυνά­μεως Θεού»6.
Κατά ταύτα η παρουσία θαυμάτων στην Ορθόδοξη Εκκλησία πιστοποιεί, μαζί με πολλά άλλα, τη δράση του Αγίου Πνεύματος και Θεού σ' αυτή. Βέβαια δεν αμφι­σβητήθηκε η διενέργεια θαυμάτων και σε άλλες ομολογίες, αν και αυτή ερμηνεύθηκε αλλιώς βάσει των αποτελεσμά­των της7, διότι το δένδρο γνωρίζεται από τους καρπούς8.
Το ότι τα αληθινά θαύματα αποτελούν ένδειξη της πα­ρουσίας του Θεού, αποτελεί και τον κύριο λόγο για τον οποίο οι τελικοί εχθροί του Χριστού και ο Αντίχριστος θα προσπαθήσουν δια των δικών τους δαιμονικών και μι­μητικών θαυμάτων να τεκμηριώσουν τη θεϊκή τους προέ­λευση, «ώστε πλανήσαι, ει δυνατόν, και τους εκλεκτούς»9.
1. Το θαύμα του Αγίου Φωτός.
Το πλέον γνωστό θαύμα που συμβαίνει κατ' έτος στους κόλπους της Εκκλησίας είναι η εμφάνιση του Αγίου Φω­τός στον Πανάγιο Τάφο του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα τη μεσημβρία του Μεγάλου Σαββάτου. Σε ειδική τελετή ο Πα­τριάρχης Ιεροσολύμων, αφού εισέλθει στο Κουβούκλιο του Παναγίου Τάφου και σφραγισθεί η είσοδος αυτού, αναγινώσκει προσευχόμενος ειδική ευχή. μετά από λίγο η κανδήλα που ευρίσκεται σβηστή πάνω στην πλάκα του Τά­φου ανάβει θαυματουργικώς, άνευ φανερής αιτίας. Ο Πα­τριάρχης ανάπτει τις δύο δέσμες κεριών που έχει και μεταδί­δει το φως στα πλήθη των πιστών που ίστανται πέριξ του Κουβουκλίου. το φως, δηλ. η φλόγα που μεταδίδει, είναι μεν θερμό, αλλά για τα πρώτα λεπτά της καύσεως δεν προ­καλεί, όπως συμβαίνει φυσικώς, εγκαύματα. Ήδη από την ώρα του εκτάκτου ανάμματος μέσα στο Κουβούκλιο, έχουν ανάψει «από μόνα τους» και πολλά κεριά πιστών έξωθεν του Κουβουκλίου, όπως και όλες οι κανδήλες του χώρου, που για το λόγο αυτό έχουν από πριν σβησθεί10. Μερικοί αντιλαμβάνονται πλην του ανάμματος των κεριών και μία ιδιαίτερη λάμψη, ως αστραπή, να γεμίζει προς στιγμήν το χώρο, ακόμη δε λιγότεροι αντιλαμβάνονται πολύ έντονα την παρουσία του θεϊκού φωτός. Τέτοια εμπειρία είχε ο χρηματίσας επί πεντήκοντα επτά έτη φύλακας του Πανα­γίου Τάφου μακαριστός μοναχός Μητροφάνης (†1997), ο οποίος το 1926, οδηγούμενος από δυσπιστία κρύφθηκε εντός του Αγίου Κουβουκλίου την ώρα της τελετής: «Εκείνην την ιδίαν ακριβώς στιγμήν, που η αγωνία μου ευρίσκετο εις φοβεράν υπερέντασιν μέσα εις την απέραντον νεκρικήν σιγήν, που μόλις ήκουα την αναπνοήν μου, ήκουσα ένα ελαφρόν συριγμόν. Ήτο παρόμοιος με λεπτήν αύραν πνοής ανέμου. Και αμέσως -αλησμόνητον θέαμα- είδα ένα γαλάζιο φως να γεμίζη ολόκληρον τον Ιερόν χώρον του Ζωοδόχου Τάφου. Το γαλάζιον εκείνον φως το είδα εις την συνέχειαν να στριφογυρίζη ως δυνατός ανεμο­στρόβιλος... Μόλις [ο Πατριάρχης] ήγγισεν επί της Ιεράς Φυλλάδος και ήνοιξε την σελίδα της και ήρχισε να αναγινώσκη τας ευχάς, εκείνο το κάπως ήρεμον γαλάζιον φως ήρχισε και πάλιν μίαν ανήσυχον κίνησιν. Ήτο ένα αφάνταστον και απερίγραπτον στριφογύρισμα, δυνατώτερον από το πρώτον. Και αμέσως ήρχισε να μεταβάλλεται εις ένα ολόλευκο φως, όπως περιγράφει ο Ευαγγελιστής την Μεταμόρφωσιν του Σωτήρος Χριστού. Εν συνεχεία το ολό­λευκον εκείνο φως μετεμορφώθη εις έναν ολοφώτεινον υπέρ τον ήλιον δίσκον και ενετοπίσθη ακίνητον άνωθεν ακριβώς της κεφαλής του Πατριάρχου. Κατόπιν είδα τον Άγιον Γέροντα Πατριάρχην να παίρνει εις τα χέρια του τας δε­σμίδας των τριάκοντα τριών κεριών. Τας ανύψωσε και έδι­δε την εικόνα της αναμονής. Ανέμενεν εκ Θεού την έλευσιν του αοράτου Φωτός. Και όπως σιγά-σιγά ύψωνε τα χέ­ρια του δεν έφθασεν ακόμη εις το ύψος της κεφαλής του. Αμέσως εν ριπή οφθαλμού, ως να ήγγισεν επί αναμμένης καμίνου, ήναψαν αυτομάτως η Αγία Κανδήλα και αι τέσ­σαρες11 δεσμίδες των κεριών. Αιφνιδίως δε χωρίς καν να αντιληφθώ εξηφανίσθη από των οφθαλμών μου ο ολοφώτεινος εκείνος δίσκος12».
Το κατ' έτος επαναλαμβανόμενο αυτό θαύμα μαρτυρείται σε γραπτά κείμενα, τόσο ιστορικά όσο και αφηγή­σεις προσκυνητών, εδώ και αιώνες. Όμως περισσότερο θα μπορούσαν να μιλήσουν γι' αυτό οι αναρίθμητοι προσκυ­νητές που λαμβάνουν πείρα του γεγονότος κάθε χρόνο, γε­γονότος που έχει καταγραφεί επίσης σε φωτογραφίες και μαγνητοσκοπήσεις.

Ἐπιστροφή στίς ρίζες των... ριζῶν!

του Παναγιώτη Διαμάντη, φοιτητοῦ γεωπονίας.

Ο σύγχρονος ἄνθρωπος καί ἰδιαίτερα ὁ νέος κοπιάζει, πασχίζει και ἀδημονεί, σε ἒνα ἀτέρμονο κυνηγητό, νά ἀποκτήσει την πολυπόθητη εὐτυχία. Οἱ πρῶτες λέξεις ποῦ ἀκούει ἀπό τά οἰκογενειακά του πρόσωπα με την ἔναρξη του σχολικοῦ τού βίου εἶναι νά μάθει γράμματα, ὢστε  νά ἀξιωθεί μίας καλύτερης τύχης, ἑνός εὐκολότερου υλικού βίου. Γιατί, πλέον η υλική εὐημερία και μόνον συνιστά και υπόσχεται τη ἀπόλυτη εὐτυχία.

   Ἔτσι, ἀρχίζει το μακρύ, ἴσως ἀέναο, ταξίδι τῆς μόρφωσης. Ἀμέτρητες ὧρες σκυμμένος πάνω ἀπό  βιβλία στά σχολικά καί φροντιστηριακά ἕδρανα, ὧρες που βρίθουν ἀγωνίας, ἄγχους, πίεσης καί κόπου. Άκουλουθεί τό πτυχίο, τό μεταπτυχιακό καί  τέλος ἤ πρόσληψη ή ἠ ἀνεργία. Ἀλλως πώς, η ἐυτυχία ή ἠ καταστροφή.  Ἠ Ἑλλάδα ἔρχεται πρώτη σε ποσοστό φοιτητῶν ἀναλογικά του πληθυσμοῦ της σε ὁλόκληρη την Εὐρώπη. Ἔτσι,70.000 νέοι κάθε χρόνο λαμβάνουν το πτυχίο ἀνά χείρας καί ξεκινοῦν τή σταδιοδρομία τους. Εἶναι, συνεπῶς, λογικό ὅλοι αὐτοὶ οἱ νέοι νά ἀναζητήσουν μία ἐργασία παρεμφερής στό ἀντικείμενο σπουδῶν τους καί κατά προτίμηση στόν τριτογενῆ τομέα, ὁπού οἱ συνθῆκες ἐργασίας εἶναι περισσότερο ποιοτικές καί οἱ ἀπολαβές, συγκριτικά με τούς δύο κατώτερους τομεῖς, πιότερο προσοδοφόρες.

  Διοχετεύοντας το ἐκπαιδευτικό σύστημα, ἀλλά καί τα κοινωνικά δεδομένα τους νέους πρός τον τριτογενῆ τομέα, ἀκολούθησε ὁ κορεσμός αὐτοῦ καί συγχρόνως ἡ ἔλλειψη δυναμικοῦ στόν πρωτογενῆ και τον δευτερογενῆ. Ο κίνδυνος, λοιπόν, της ἀπαξίωσης του πρωτογενοῦς τομέα, που ἀποτελεί την βάση της οἰκονομικής πυραμίδας ἐπέφερε μία σειρά ἒτερων κοινωνικῶν και ατομικών ἀτασθαλιῶν, ἀφοῦ ἑνός κακοῦ μύρια ἕπονται.

  Το ὁλοένα διογκόμενο φαινόμενο της ἀστυφιλίας καί της ἐρημώσεως των χωριῶν καί των μικρῶν πόλεων (ἀφοῦ το σύνολο τους τριτογενοῦς τομέα ἑδρεύει στίς μεγαλουπόλεις), ἄφησε τα χωριά καί τις ἀγροτικές καί κτηνοτροφικές μικροεπιχειρίσεις νά βαλτόσουν καί ἐν συνεχεία, να ἀποκτήσουν μία φθίνουσα καμπή. Σε συνδυασμό με την ἔλλειψη ἐπιδοτήσεων καί κάθε ἄλλης οἰκονομικής στήριξης ἐκ του κράτους, κατέληξε το 94 τοῖς ἑκατό των γεωργικῶν ἐκμεταλλεύσεων, νά καλλιεργεῖται ἀπό ἀνθρώπους ἄνω των 35 ἐτῶν.

  Δυστυχῶς, ἐπικράτησε ἀνάμεσα στούς πτυχιούχους νέους ἡ νοοτροπία πως δέν συνάδη ὀ μορφωμένος και γραμματιζόμενος ἄνθρωπος νά ἀπασχολεῖται με χειρωνακτικές ἐργασίες. Προτίμησαν ἔτσι την ἀνεργία, ἀπό την ἐνασχόληση με τις γεωργικές καί κτηνοτροφικές ἐργασίες. Πόσο, λογικός καί ὐγιής, ὡστόσο, εἶναι τοῦτος ὁ ἀφορισμός;

  Ἀκόμη προπτοτικά, ὁ Θεός λαμβάνει τον Ἀδάμ καί τον θέτει ἐργάτη καί φύλακα του παραδείσου ''ἔθετο αὐτὸν ἐν τῷ παραδείσῳ τῆς τρυφῆς, ἐργάζεσθαι αὐτὸν καὶ φυλάσσειν'' (Γεν. 2,15). Ἀλλά καί κατά την ἐκδίωξη των πρωτοπλάστων ἀπό τον παράδεισο, ὁ Θεός ἐντέλλεται ''ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου σου φαγῇ τὸν ἄρτον σου'' (Γεν. 3,19).  Ἀρχίζει ἔτσι ἡ πορεία του ἀνθρώπου στή γεωργία, ὀπου με κόπο καί μόχθο παράγει καθημερινά την τροφή του. Ὡστόσο, ἠ σκληρή καί ἐπίπονη ἐργασία κάτω ἀπό το λιοπύρι καί τις δύσκολες συνθῆκες φέρνει την ἀντίδραση πολλῶν ραθύμων, γι' αὐτό ἔρχεται ὁ σοφός Σειράχ νά τονίσει ''μὴ μισήσῃς ἐπίπονον ἐργασίαν καὶ γεωργίαν ὑπὸ ῾Υψίστου ἐκτισμένην'' (Σοφία Σειράχ 7,15). Πνευματικός ἀλλά συνάμα καί ὑλικός ο ἄνθρωπος, ἔτσι ὁ Θεός μεριμνᾶ καί φροντίζει ὄχι μόνο γιά την ψυχή, ἀλλά καί το χωμάτινο σῶμα, δίνοντας κατευθύνσεις, ἀκόμη καί γιά ὅσα οἰ ἂνθρωποι θεωρούν εὐτελῆ καί δευτερεύοντα. Ὑπόσχεται, δέ, στο βιβλίο των ''Παροιμιῶν '' ''ὁ ἐργαζόμενος την εαυτού γήν, πλησθήσεται άρτων, ο δε διώκων σχολήν (αργία, τεμπελιά), πλησθήσεται πενίας''.

  Προκαλεῖ, ἀκόμη, αἰσθήση ἡ διαφορά ἀντιλήψεων των νεοελλήνων καί των ἀρχαίων Ἑλλήνων στό θέμα αὐτό. Ὅσο ντροπιαστική θεωροῦν οἱ σημερινοί νέοι την γεωργία, τόσο ἀξιοθαύμαστη την θεωρεῖ ὁ Ξενοφῶν, ὁ ὀποίος ὄντας στήν ἐξορία καί ἀσχολούμενος με γεωργικές ἐργασίες, συνέγραψε το ἕως σήμερα διαφωτιστικό πόνημα ''Οἰκονομικά'', στό ὁποῖο ἐπαινεί την γεωργία ἀναφέροντας ''ανδρί καλώ τε καγαθώ ἐργασίαν εἶναι καί ἐπιστήμην κρατίστην γεωργίαν'' (Οἰκονομικά, 27,8). Ο ἴδιος κάνει λόγο για πνευματική καλλιέργεια του ἀνθρώπου μέσω της γεωργίας ''πολίτας ἀρίστους και εὐνουστάτους παρέχεσθαι δοκεῖ το κοινῶ'' (Οἰκονομικά 25,10).

 Ο νέος που μιμούμενος τον προπάτορα Ἀδάμ, ἀλλά καί ὅλους τους προγόνους του,  ἱδρώσει καί κοπιάσει, ὥστε νά παράξει τον ἐπιούσιο ἄρτο του, θά εἶναι σε θέση νά ἐκτιμήσει την ἀξία της τροφῆς, ἀλλά καί των χρημάτων. Θά ἀποφύγει, ἔτσι, τα περιττά καί ἀνούσια ἔξοδα. Θά ἔχει την εὐκαιρία νά φάει το πιό γλυκό ψωμί, σάν τον βασιλιά του ὁμώνυμου λαϊκοῦ παραμύθιου. Θά ἀσκηθεῖ στήν ὑπομονή καί θά καταλάβει πως  παρ' ὅτι τα χρήματα φτιάχνονται ἀπό φυτικό ὑλικό, δέν φυτρώνουν στά δέντρα!

  Κατά τον ἅγιο των ἡμερῶν μας, τον γερό-ΠαΪσιο, πολλές ἀπό τις ψυχασθένειες που ταλανίζουν τον σύγχρονο ἄνθρωπο, ὀφείλονται στόν συνεχῆ ἐγκλεισμό  μέσα στά τσιμέντα καί τις πόλεις. Ο ἄνθρωπος που ἐργάζεται στή φύση, ἀπολαμβάνει το κάθε δευτερόλεπτο την ὀμορφιά που ξανοίγεται ὁλόγυρά του, γίνεται κομμάτι της  καί γαληνεύει ἡ ψυχή του. Ἐργάζεται σε συνθῆκες που ἡσυχάζει ὁ νοῦς καί δύναται εὐκολότερα καί ἐπιτυχέστερα  νά ἐπιδοθεῖ στή προσευχή καί την περισυλλογή. Ὲνα, δέ, από τα δυνατότερα συναισθήματα που βιώνει ὅποιος ἀσχολεῖται με την καλλιέργεια, ἔστω στόν κῆπο του, εἶναι ἡ ἀνάπτυξη μπροστά στά μάτια του, ἡ ὡρίμανση καί τελικά ἡ ἀπολαβὴ γλυκῶν καρπῶν, ἀπό ἕνα σπόρο ἤ ἕνα φυτάριο που φύτεψε πρό μηνῶν καί το πότισε με τον ἱδρῶτα καί την ἀγάπη του.

  Ο μακαριστός Ἀθανάσιος Μυτιληναίος ἔλεγε συχνά ''εἶναι θαυμάσιο ὁ νέος νά μάθει γράμματα, νά σπουδάσει καί νά ἐπιστρέψει στούς προγονικούς ἀγρούς''. Ὄντως, ἡ αὐτονομία, ἠ αυτοτέλεια καί ᾖ αὐτάρκεια που προσφέρει η γεωργία εἶναι θαυμάσια καί πλέον ἀναγκαία, γιατί οἱ μέρες που προφήτεψαν οἱ πατέρες εἶναι κοντά καὶ ἡ γνώση της γεωργίας θά ἀποβεῖ σωτήρια στὶς ἡμέρες του λιμού.

   Τέλος, ὁ λέοντας της Ὀρθοδοξίας με τον χειμαρρώδη λόγο, ὁ μακαριστός Αὐγουστῖνος Καντιώτης ὀνόμαζε τους γεωργούς ''ἥρωες'' καὶ συνεχιστές της παραδόσεως καὶ τους τιμοῦσε ὡς ἐπισήμους, ἐνῶ καί ο Χριστός ἀπέδωσε την ἰδιότητα του γεωργοῦ στόν Θεό Πατέρα '' Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος ἡ ἀληθινή, καὶ ὁ πατήρ μου ὁ γεωργός ἐστι'' (Κατά Ἰω. 15,1). Εἴθε, λοιπόν, οἱ Ρωμ-νιοί νά κατανοήσουν την ἀξία της θεάρεστης ταύτης ἐργασίας καί νά ἀπαγκιστρωθοῦν ἀπό τα συμπλέγματα ὑποτίμησης καί ἀδιαφορίας πρός αὐτήν!

Φταίμε όλοι

Φταίμε όλοι, διότι καταργήσαμε τόν Θεό. Στήν θέση τής ’Εκκλησίας βάλαμε τίς Στοές... αντικαταστήσαμε τό Γάμο μέ συμβολαιογραφική πράξη, τήν Μάνα μέ τήν τηλεόραση, τά παιδιά μέ τά σκυλιά…Τόν πνευματικό μέ τά μέντιουμ, καί τόν ψυχολόγο...
Τήν Λειτουργία μέ κολυμβητήρια, τήν προσευχή μέ γιόγκα, τήν νηστεία μέ δίαιτες, καί τον Χριστό μέ τον χρυσό... Έτσι άδειασε η ψυχή μας. Η κρίση η μεγάλη, δέν είναι πού δέν ευημερούμε, είναι πού δέν μετανοούμε....

Ημερίδα για την παιδεία (Θεσσαλονίκη, 7 Μαΐου 2017)

«ΕΛΛΗΝΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΑΘΕΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ;»

ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 7-5-2017

Ἡ Ἱερὰ Μητρόπολις Θεσσαλονίκης, τὰ Ὀρθόδοξα Χριστιανικὰ Σωματεῖα τῆς πόλεως καὶ ἡ Πανελλήνιος Ἕνωσις Θεολόγων διοργανώνουν ἀπὸ κοινοῦ ἡμερίδα γιὰ θέματα τῆς Παιδείας.

Ἡ ἡμερίδα “Ἑλληνορθόδοξη παιδεία ἢ ἄθεα γράμματα;” θὰ πραγματοποιηθεῖ τὴν Κυριακὴ 7 Μαῒου 2017, ὥρα 6 μ.μ. στὸ Βελλίδειο Συνεδριακὸ Κέντρο Θεσσαλονίκης. Τελεῖ ὑπὸ τὴν εὐλογία τοῦ Παναγιωτάτου Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης κ. Ἀνθίμου, ὁ ὁποῖος καὶ θὰ τὴν προλογίσει.

Θὰ ὁμιλήσουν ὁ Μητροπολίτης Σισανίου καὶ Σιατίστης κ. Παῦλος, ἡ καθηγήτρια τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν κ. Μαρία Μαντουβάλου καθὼς καὶ ὁ Γενικὸς Γραμματέας τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως Θεολόγων, κ. Παναγιώτης Τσαγκάρης.

Σκοπός της εἶναι νὰ ἐνημερώσει καὶ νὰ ἀφυπνίσει ὅλους τοὺς Ἕλληνες πολῖτες, κυρίως ὅμως τοὺς ἁρμόδιους ὑπευθύνους γιὰ τὴ διαπαιδαγώγηση τῶν μαθητῶν τῆς Πατρίδος μας.

Εἶναι γεγονὸς ὅτι οἱ γονεῖς καὶ οἱ κηδεμόνες δὲν ἐνημερώνονται ἐπαρκῶς γιὰ τὸ περιεχόμενο τῶν σχολικῶν βιβλίων, τὰ προγράμματα σπουδῶν καὶ γιὰ πολλὰ ἄλλα σημαντικὰ δρώμενα ποὺ λαμβάνουν χώρα στὰ σχολεῖα. Οἱ ἐκπαιδευτικοὶ καλοῦνται νὰ ἐφαρμόσουν προγράμματα χωρὶς τὴν ἀνάλογη ἐνημέρωση καὶ ἐπιμόρφωση καὶ χωρὶς ἐνεργὸ συμμετοχὴ στὴ διαμόρφωσή τους, τὴν ἴδια στιγμὴ ποὺ διάφορες Μ.Κ.Ο. ἐπεμβαίνουν στὴ διαδικασία τῆς ἐκπαίδευσης, καὶ μάλιστα ὡς προτεινόμενες.

Οἱ τελευταῖες κυβερνήσεις λαμβάνουν συνεχῶς ἀποφάσεις γιὰ θέματα Παιδείας, ποὺ ἀντὶ νὰ προάγουν τὴν ἑλληνορθόδοξη παράδοσή μας καὶ νὰ καλλιεργοῦν τὴ θρησκευτικὴ καὶ ἐθνικὴ συνείδηση, ὅπως ὁρίζει τὸ Σύνταγμά μας, ἀντιθέτως στεροῦν ἀπὸ τοὺς μαθητὲς ὅλα ἐκεῖνα ποὺ μποροῦν νὰ τοὺς βοηθήσουν στὴν κατανόηση τοῦ μεγαλείου τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μας, τοῦ Ἑλληνοχριστιανικοῦ πολιτισμοῦ μας καὶ τῶν Παραδόσεων τοῦ Γένους μας.

Εἴμαστε χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι Ἕλληνες καὶ δὲν ζητοῦμε τίποτε περισσότερο ἀπὸ τὸ αὐτονόητο! Τὰ παιδιά μας νὰ διδάσκονται στὸ σχολεῖο τους ἑλληνικὴ παιδεία καὶ ὀρθόδοξη χριστιανικὴ ἀγωγή.

Καλοῦμε ὅλους τοὺς Ἕλληνες στὴν ἐκδήλωση αὐτὴ νὰ ἐνημερωθοῦν γιὰ θέματα τῆς Παιδείας, ἀλλὰ καὶ νὰ διατρανώσουν τὴν ἀπόφασή τους νὰ παύσουν τἱς καταστροφικἐς καὶ ἀπαράδεκτες ἐνέργειες εἰς βάρος τῶν παιδιῶν τους.

Η ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΥΛΟΥ ΒΛΑΠΤΕΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Πρόσφατη Ἰατρικὴ Ἔκθεση τοῦ Ἀμερικανικοῦ Κολλεγίου Παιδιάτρων, ἐθνικῆς
ὀργάνωσης μὲ μέλη σὲ 47 Πολιτεῖες τῆς Ἀμερικῆς, μὲ σκοπὸ τὴν προώθηση τῆς
ὑγείας καὶ τῆς εὐημερίας τῶν παιδιῶν, γιὰ τὶς «ἔμφυλες ταυτότητες» καὶ τὸ λεγόμενο «κοινωνικὸ φύλο».

Τὸ Ἀμερικανικὸ Κολλέγιο Παιδιάτρων προτρέπει τοὺς ἐπαγγελματίες ὑγείας,
ἐκπαιδευτικοὺς καὶ νομοθέτες νὰ ἀπορρίψουν ὅλες τὶς πολιτικὲς ποὺ
προδιαθέτουν τὰ παιδιὰ νὰ δεχθοῦν ὡς φυσιολογικὴ μιὰ ζωὴ χημικῆς καὶ
χειρουργικῆς πλαστοπροσωπίας τοῦ ἀντιθέτου φύλου. Τὰ γεγονότα, καὶ ὄχι ἡ
ἰδεολογία, καθορίζουν τὴν πραγματικότητα.
Πρώτον, ἡ ἀνθρώπινη σεξουαλικότητα εἶναι ἕνα ἀντικειμενικὸ βιολογικὸ
δυαδικὸ γνώρισμα: τὰ χρωμοσώματα ΧΥ καὶ ΧΧ εἶναι γενετικοὶ δεῖκτες
τοῦ ἀρσενικοῦ καὶ τοῦ θηλυκοῦ ἀντιστοίχως καὶ ὄχι γενετικοὶ δεῖκτες
κάποιας διαταραχῆς. Ὁ κανόνας τοῦ ἀνθρωπίνου σχεδιασμοῦ πρέπει νὰ
γίνεται ἀντιληπτὸς ὡς ἄρρεν ἢ θῆλυ. Ἡ ἀνθρώπινη σεξουαλικότητα εἶναι ἐκ
σχεδιασμοῦ δυαδικὴ, μὲ εὔλογο σκοπὸ τὴν ἀναπαραγωγὴ καὶ τὴν εὐημερία τοῦ
εἴδους μας. Ἡ ἀρχὴ αὐτὴ εἶναι αὐταπόδεικτη. Οἱ ἐξαιρετικὰ σπάνιες
διαταραχὲς ἀνάπτυξης φύλου (DSD), στὶς ὁποῖες συμπεριλαμβανόνται, χωρὶς
νὰ περιορίζονται σὲ αὐτές, τὸ ὀρχικὸ σύνδρομο θηλεοποίησης καὶ ἡ συγγενὴς
ὑπερπλασία τῶν ἐπινεφριδίων, εἶναι ὅλες ἰατρικῶς ἀναγνωρισμένες ἀποκλίσεις
ἀπὸ τὸν σεξουαλικὸ δυαδικὸ κανόνα καὶ ὀρθῶς ἔχουν χαρακτηριστεῖ ὡς
διαταραχὲς τοῦ ἀνθρώπινου σχεδιασμοῦ. Τὰ ἄτομα μὲ διαταραχὲς ἀνάπτυξης
φύλου (DSD) (συχνὰ ἀποκαλούμενα ὡς «διαφυλικά») δὲν ἀποτελοῦν τρίτο
φύλο. (παραπομπή 1)
Δεύτερον, κανεὶς δὲν γεννιέται μὲ κοινωνικὸ φύλο (gender). Ὅλοι
γεννιοῦνται μὲ ἕνα βιολογικὸ φύλο (sex). Τὸ κοινωνικὸ φύλο (ἐπίγνωση καὶ
αἴσθηση τοῦ ἑαυτοῦ μας ὡς ἀρσενικοῦ ἢ θηλυκοῦ) εἶναι μία
κοινωνιολογικὴ καὶ ψυχολογικὴ ἔννοια καὶ ὄχι μία ἀντικειμενικὴ
βιολογικὴ ἔννοια. Κανεὶς δὲν γεννιέται μὲ μία ἀντίληψη τοῦ ἑαυτοῦ τοῦ ὡς
ἄρρεν ἢ θῆλυ. Ἡ ἀντίληψη αὐτὴ ἀναπτύσσεται μὲ τὸν καιρὸ καί, ὅπως ὅλες οἱ
ἀναπτυξιακὲς διαδικασίες, μπορεῖ νὰ παρακλίνει λόγω ὑποκειμενικῶν
ἀντίληψεων τοῦ παιδιοῦ, σχέσεων καὶ δυσμενῶν ἐμπειριῶν ἀπὸ τὴν βρεφικὴ
ἡλικία καὶ μετά. Οἱ ἄνθρωποι ποὺ «αἰσθάνονται σὰν τὸ ἀντίθετο φύλο» ἢ
«κάπου ἐνδιάμεσα» δὲν ἀποτελοῦν ἕνα τρίτο φύλο. Παραμένουν βιολογικὰ
ἄνδρες ἢ βιολογικὰ γυναῖκες. (παραπομπές 2, 3, 4)
Τρίτον, ἡ πεποίθηση ἑνὸς ἀτόμου ὅτι αὐτὸς ἢ αὐτὴ εἶναι κάτι ποὺ δὲν εἶναι,
ἀποτελεῖ, στὴν καλύτερη περίπτωση, ἔνδειξη συγκεχυμένης σκέψεως.Ὅταν ἕνα κατὰ τὰ ἄλλα βιολογικῶς ὑγιὲς ἀγόρι πιστεύει ὅτι εἶναι κορίτσι ἢ ἕνα
κατὰ τὰ ἄλλα βιολογικῶς ὑγιὲς κορίτσι πιστεύει ὅτι εἶναι ἀγόρι ὑπάρχει ἕνα
ἀντικειμενικὸ ψυχολογικὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖο ἔγκειται στὴν ψυχὴ καὶ ὄχι στὸ
σῶμα, καὶ θὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθεῖ ὡς τέτοιο. Τὰ παιδιὰ αὐτὰ πάσχουν
ἀπὸ δυσφορία γένους. Ἡ δυσφορία γένους (GD), ἀναφερόμενη παλαιότερα ὡς
διαταραχὴ ταυτότητας φύλου (GID), εἶναι μιὰ ἀναγνωρισμένη ψυχικὴ
διαταραχὴ κατὰ τὴν πιὸ πρόσφατη ἔκδοση τοῦ Διαγνωστικοῦ καὶ Στατιστικοῦ
Ἐγχειριδίου τῆς Ἀμερικανικῆς Ψυχιατρικῆς Ἕνωσης (DSM-V). (παραπομπή
5) Οἱ ψυχοδυναμικὲς καὶ κοινωνικὲς θεωρίες μαθήσης τῆς δυσφορίας γένους
(GD) καὶ τῆς διαταρχῆς ταυτότητας φύλου (GID) οὐδέποτε ἔχουν διαψευσθεῖ.
(βλ. παραπομπές 2, 4, 5)
Τέταρτον, ἡ ἐφηβεία δὲν εἶναι ἀσθένεια καὶ οἱ ὁρμόνες ἀναστολῆς τῆς
ἐφηβείας μπορεῖ νὰ εἶναι ἐπικίνδυνες. Οἱ ὁρμόνες ἀναστολῆς ἐφηβείας, εἴτε
εἶναι ἀντιστρέψιμες εἴτε ὄχι, προκαλοῦν μιὰ κατάσταση νοσηρότητας –τὴν
ἀπουσία ἐφηβείας- καὶ ἐμποδίζουν τὴν ἀνάπτυξη καὶ τὴν γονιμότητα ἑνὸς
προηγουμένως βιολογικῶς ὑγειοὺς παιδιοῦ. (παραπομπή 6)
Πέμπτον, σύμφωνα μὲ τὸ DSM-V τὸ 98% τῶν ἀγοριῶν μὲ διαταραχὴ
ταυτότητας φύλου καὶ τὸ 88% τῶν κοριτσιῶν μὲ διαταραχὴ ταυτότητας
φύλου τελικῶς ἀποδέχονται τὸ βιολογικό τους φύλο, ἀφοῦ περάσουν μὲ
φυσιολογικὸ τρόπο τὴν ἐφηβεία. (βλ. παραπομπή 5)
Ἕκτον, τὰ παιδιὰ προεφηβικῆς ἡλικίας ποὺ χρησιμοποιοῦν ὁρμόνες
ἀναστολῆς τῆς ἐφηβείας προκειμένου νὰ ὑποδυθοῦν τὸ ἀντίθετο φύλο θὰ
χρειαστοῦν ὁρμόνες διασταύρωσης φύλου σὲ προχωρημένη ἐφηβεία. Ὁ
συνδυασμὸς αὐτὸς ὁδηγεῖ σὲ μόνιμη στειρότητα. Τὰ παιδιὰ αὐτὰ δὲν θὰ
μπορέσουν ποτὲ νὰ συλλάβουν γενετικῶς δικά τους παιδιὰ οὔτε καὶ μέσῳ
τεχνητῆς γονιμοποίησης. Ἐπιπλέον, οἱ ὁρμόνες διασταύρωσης φύλου
(τεστοστερόνη καὶ οἰστρογόνα) συνδέονται μὲ σοβαροὺς κινδύνους ὐγείας,
στοὺς ὁποίους περιλαμβάνονται, χωρὶς νὰ περιορίζονται σὲ αὐτούς, καρ-
διακὲς παθήσεις, ὑψηλὴ ἀρτηριακὴ πιέση, θρόμβοι αἵματος, ἐγκεφαλικό,
σακχαρώδης διαβήτης καὶ καρκίνος. (βλ. παραπομπές 7, 8, 9, 10, 11)
Έβδομον, τὰ ποσοστὰ αὐτοκτονιῶν εἶναι σχεδὸν εἴκοσι φορὲς ὑψηλότερα
σὲ ἐφήβους ποὺ χρησιμοποιοῦν ὁρμόνες διασταύρωσης φύλου καὶ
ὑποβάλλονται σὲ ἐγχείρηση ἀλλαγῆς φύλου, ἀκόμη καὶ στὴν Σουηδία, ἡ
ὁποία εἶναι μεταξὺ τῶν χωρῶν μὲ τοὺς περισσότερους δεδηλωμένους
ΛΟΑΤΔ (LGBTQ) (ὁμοφυλόφιλοι, ἀμφιφυλόφιλοι, τρανσέξουαλ και
διαφυλικοί) (παραμπὲς 1, 2). Ποιὸ συμπονετικὸ καὶ λογικὸ ἄτομο θὰ
καταδίκαζε νέα παιδιὰ σὲ αὐτὴν τὴν μοίρα γνωρίζοντας ὅτι μετὰ τὴν ἐφηβεία
τόσο τὸ 88% τῶν κοριτσιῶν ὅσο καὶ τὸ 98% τῶν ἀγοριῶν θὰ ἀποδεχθοῦν
τελικῶς τὴν πραγματικότητα καὶ θὰ φθάσουν σὲ μία κατάσταση ψυχικῆς καὶ
σωματικῆς ὑγείας;
Ὄγδοον, τὸ νὰ προτρέπεις τὰ παιδιὰ νὰ πιστεύουν ὅτι μία ζωὴ χημικῆς καὶ
χειρουργικῆς πλαστοπροσωπίας τοῦ ἀντιθέτου φύλου εἶναι φυσιολογικὴ
καὶ ὑγιὴς συνιστᾶ κακοποίηση τοῦ παιδιοῦ. Τὸ νὰ ἐπιδοκιμάζεις τὴν
ἀσυμφωνία μεταξὺ τῶν φύλων ὡς φυσιολογικὴ μέσω τῆς δημόσιας
ἐκπαίδευσης καὶ νόμιμων πολιτικῶν θὰ μπερδέψει τὰ παιδιὰ καὶ τοὺς γονεῖς,
ὁδηγώντας περισσότερα παιδιὰ νὰ παρουσιάζονται σὲ «κλινικὲς φύλου», ὅπου
θὰ τοὺς δοθοῦν φάρμακα ἀναστολῆς τῆς ἐφηβείας. Τοῦτο, μὲ τὴν σειρά του,
διασφαλίζει ὅτι θὰ «ἐπιλέξουν» μία ζωὴ καρκινογόνων και γενικότερα τοξικῶν
ὁρμονῶν διασταύρωσης φύλου καὶ πιθανὸν νὰ σκεφτοῦν νὰ ὑποβληθοῦν σὲ
χειρουργικὸ ἀκρωτηριασμὸ ὑγιῶν τμημάτων τοῦ σώματος τοὺς ὡς νέοι
ἐνήλικες.
Michelle A. Cretella, M.D.
Πρόεδρος τοῦ Ἀμερικανικοῦ Κολλεγίου Παιδιάτρων
Quentin Van Meter, M.D.
Ἀντιπρόεδρος τοῦ Ἀμερικανικοῦ Κολλεγίου Παιδιάτρων
Παιδίατρος Ἐνδοκρινολόγος
Paul McHugh, M.D.
Ὁμότιμος Καθηγητὴς Ψυχιατρικής τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς John Hopkins καὶ
πρώην ἐπικεφαλῆς ψυχίατρος τοῦ Νοσοκομείου John Hopkins.
Αρχική δημοσίευση:Μάρτιος 2016
Ενημερώθηκε τον Ιανουάριο του 2017
Παραπομπὲς
1. Consortium on the Management of Disorders of Sex Development, “Clinical
Guidelines for the Management of Disorders of Sex Development in
Childhood.” Intersex Society of North America, 25 Μαρτίου 2006.
Ἀνακτήθηκε στὶς 3/20/16 ἀπὸ τὴν πηγή:
http://www.dsdguidelines.org/files/clinical.pdf.
2. Zucker, Kenneth J. & Bradley Susan J. “Gender Identity and Psychosexual
Disorders.” FOCUS: The Journal of Lifelong Learning in Psychiatry. Vol. III,
No. 4, Φθινόπωρο 2005 (598-617).
5
3. Whitehead, Neil W. “Is Transsexuality biologically determined?” Triple
Helix (UK), Φθινόπωρο 2000, σ. 6-8. Ἀνακτήθηκε στὶς 3/20/16 ἀπὸ τὴν πηγή:
http://www.mygenes.co.nz/transsexuality.htm; Βλ. ἐπίσης Whitehead, Neil W.
“Twin Studies of Transsexuals [Reveals Discordance]”. Ἀνακτήθηκε στὶς
3/20/16 ἀπὸ τὴν πηγή: http://www.mygenes.co.nz/transs_stats.htm.
4. Jeffreys, Sheila. Gender Hurts: A Feminist Analysis of the Politics of
Transgenderism. Routledge, New York, 2014 (σ. 1-35).
American Psychiatric Association: Diagnostic and Statistical Manual of
Mental Disorders, Fifth Edition, Arlington, Α, American Psychiatric
Association, 2013 (451-459). Βλ. σ. 455 re: rates of persistence of gender
dysphoria.
6. Hembree, WC, et al. Endocrine treatment of transsexual persons: an
Endocrine Society clinical practice guideline. J Clin Endocrinol Metab.
2009;94:3132-3154.
7. Olson-Kennedy, J & Forcier, M. “Overview of the management of gender
nonconformity in children and adolescents.” Ἐνημέρωση: 4 Νοεμβρίου 2015.
Ἀνακτήθηκε στὶς 3.20.16 ἀπὸ τὴν πηγή: www.uptodate.com.
8. Moore, E., Wisniewski, & Dobs, A. “Endocrine treatment of transsexual
people: A review of treatment regimens, outcomes, and adverse effects.” The
Journal of Endocrinology & Metabolism, 2003; 88(9), σ. 3467-3473.
9. FDA Drug Safety Communication issued for Testosterone products.
Ἀνακτήθηκε στὶς 3.20.16:
http://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/PostmarketDrugSafetyInformationforPa
tientsandProviders/ucm161874.htm.
10. World Health Organization Classification of Estrogen as a Class I
Carcinogen:
http://www.who.int/reproductivehealth/topics/ageing/cocs_hrt_statement.pdf.
11. Eyler AE, Pang SC, Clark A. LGBT assisted reproduction: current practice
and future possibilities. LGBT Health 2014;1(3):151-156.
12. Dhejne, C, et.al. “Long-Term Follow-Up of Transsexual Persons
Undergoing Sex Reassignment Surgery: Cohort Study in Sweden.” PLoS ONE,
6
2011; 6(2). Affiliation: Department of Clinical Neuroscience, Division of
Psychiatry, Karolinska Institutet, Stockholm, Sweden. Ανακτήθηκε στὶς
3.20.16 ἀπὸ τὴν πηγή:
http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0016885.
Πηγή: American College of Pediatricians
https://www.acpeds.org/the-college-speaks/position-statements/genderideology-harms-children
Μετάφραση: Πέτρος Σεραφείμ  

Η ΠΕΘ προς τον Αρχιεπίσκοπο και άπαντες τους Ιεράρχες για τα Θρησκευτικά

Αθήνα, 28 Μαρτίου  2017

Αριθμ. Πρωτ.  43

Επιστολή της Πανελλήνιας Ένωσης Θεολόγων (ΠΕΘ)

Προς
Τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμο και άπαντες τους Ιεράρχες της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος

Μακαριώτατε,
Άγιοι Αρχιερείς,

Κάθε δημόσια τοποθέτηση και απαξίωση προσώπων, αλλά κυρίως αγώνων, απαιτεί και δημόσια απάντηση.

Είμαστε υποχρεωμένοι, λοιπόν, μετά και τις τελευταίες εξελίξεις που έλαβαν χώρα κατά τη σύγκλιση της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος (9/3/2017), κατόπιν των εισηγήσεων και συζητήσεων, αλλά και των αποφάσεων που ελήφθησαν για το μάθημα των Θρησκευτικών, να δηλώσουμε δημόσια και κατηγορηματικά ότι:

1.  Ο αποκλεισμός της ΠΕΘ από τον διάλογο για το μάθημα των Θρησκευτικών είναι μονομερής, άδικος και επιζήμιος

Διαμαρτυρόμαστε έντονα για τον αποκλεισμό της Πανελληνίου Ενώσεως Θεολόγων (ΠΕΘ), του επιστημονικού και συνδικαλιστικού οργάνου των Θεολόγων αλλά και των ειδικών επιστημόνων της Παιδαγωγικής και Διδακτικής επιστήμης -οι οποίοι βρίσκονται σε συμφωνία με τις θέσεις της ΠΕΘ- από τον διάλογο που διεξάγει για το μάθημά μας η εξ Αρχιερέων Επιτροπή με το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής. Πιστεύουμε ότι η απόφαση αυτή ζημιώνει την ίδια την ποιμαίνουσα Εκκλησία, διότι οι θεολογικές και παιδαγωγικές θέσεις της ΠΕΘ είναι και επιστημονικά εμπεριστατωμένες και συνάδουν με τις έως τώρα ληφθείσες συνοδικές θέσεις για το μάθημα των Θρησκευτικών. Ο αποκλεισμός της ΠΕΘ είναι άδικος, διότι δεν προέκυψε από  κάποια αντικειμενικά κριτήρια. Τούτο αποδεικνύεται από το γεγονός ότι δεν ετέθη  ως όρος η μη συμμετοχή και των δύο Συλλόγων (ΠΕΘ και Καιρού) στον διεξαγόμενο διάλογο, με αποτέλεσμα οι  θιασώτες των νέων Προγραμμάτων (που ανήκουν στον Καιρό) να συμμετέχουν κανονικά στον διάλογο για τα Θρησκευτικά, επηρεάζοντας και διαμορφώνοντας αποτελεσματικά την έκβαση του διαλόγου, ενώ η ΠΕΘ είναι η μόνη που εξαιρέθηκε. Πρέπει να ληφθεί υπ΄ όψιν όλων ότι οι υποστηρικτές των νέων Προγραμμάτων συμμετέχουν διπλά, διότι, αφενός η Εκκλησία συμφώνησε(;) τελικά να αποδεχθεί ως βάση του διαλόγου το νέο Πρόγραμμα που είναι έργο τους, αφετέρου συζητά χωρίς καμιά αντίρρηση ή ένσταση με τους συντάκτες των Προγραμμάτων αυτών και μάλιστα με εκείνους, που,  κατά την αρχιεπισκοπική ρήση, «έβλαψαν την Εκκλησία». Αν η Εκκλησία, όντως, ήθελε διάλογο χωρίς τη συμμετοχή των Συλλόγων έπρεπε η απόφασή της να αφορά και στις δύο πλευρές και να μην ισχύει μονομερώς.

2. Αποκλείονται από τον διάλογο οι ειδικοί γνώστες του θέματος

Ακόμη δεν γνωρίζουμε τι επιδιώκεται τελικά με αυτόν τον διάλογο, όταν αποκλείονται από αυτόν όλοι σχεδόν οι ειδικοί της Διδακτικής και της Παιδαγωγικής. Σε ανάλογη περίπτωση, θα ήταν αδιανόητο να γίνεται ένας διάλογος για θέματα που αφορούν στο δόγμα και να αποκλείονται οι ειδικοί της Δογματικής με κριτήριο ποιοι είναι περισσότερο αρεστοί σε αυτούς που παίρνουν τις αποφάσεις. Αν δεχθούμε κάτι τέτοιο, καταργούνται συνολικά τα διαχρονικά κριτήρια της Εκκλησίας που ίσχυσαν σε όλους τους αγώνες και τους διαλόγους της. Σε αυτούς η Εκκλησία δεν απέκλειε παρά μόνον τους αιρετικούς. Εξάλλου, δεν είναι κατανοητό πώς πρόσωπα που επιλέχθηκαν από τη Σύνοδο το 2016, αίφνης να αποκλείονται αφοριστικά από την ίδια το 2017 διότι είναι μέλη της ΠΕΘ. Επίσης, μέλη που επιλέχθηκαν καταρχάς για τον διάλογο να αποκλείονται την τελευταία στιγμή προφανώς ως μη αρεστά. Γιατί γίνονται όλα αυτά; Γιατί η Εκκλησία κάνει τέτοιες διακρίσεις; Τι θέλει να επιτύχει; Να πετύχει ίσως έναν συμβιβασμό που θα τον εμπόδιζαν όσοι θεωρούν ότι τα Προγράμματα αυτά πρέπει να καταργηθούν γιατί είναι επικίνδυνα; Ποια η σκοπιμότητα της αναζήτησης των «θετικών» των νέων Προγραμμάτων από την Επιτροπή της Εκκλησίας; Πιθανόν και οι αιρέσεις που ταλάνισαν την Εκκλησία επί αιώνες να είχαν κάποια «θετικά». Δεν τα αναζήτησαν, όμως, οι Πατέρες της Εκκλησίας που ανέλαβαν τον αντιαιρετικό αγώνα. Ή μήπως δεν βρισκόμαστε μπροστά σε ένα πλήθος αιρέσεων που θα κάνουν την εμφάνισή τους, εφόσον ο κάθε μαθητής καλείται να κάνει τις δικές του επιλογές από θρησκευτικά στοιχεία που επίτηδες εμφανίζονται μεμονωμένα, εκτός των οργανωμένων θρησκειών στις οποίες ανήκουν. Ακόμη, δεν σας κρύβουμε ότι μας δημιουργούνται ερωτηματικά για τους λόγους που επέβαλαν την αντικατάσταση των Αρχιερέων που είχαν αναλάβει αρχικά τον διάλογο με την Πολιτεία (7/10/2016).

Εμείς, πάντως:

α) Θεωρούμε ότι τέτοιου είδους αποκλεισμοί αποτελούν  ξεκάθαρες διακρίσεις, που αντιβαίνουν σε κάθε κανόνα δικαίου και δημοκρατικών διαδικασιών.

β) Δεν θα μπορούσαμε ποτέ να διανοηθούμε πώς είναι δυνατόν να στοχοποιούνται και να  απαξιώνονται επιστήμονες και αγώνες στον βωμό κάποιας πολιτικής.

3. Άλλαξε η αρχική απόφαση της Εκκλησίας ως προς τη βάση του διαλόγου

Έκπληκτοι παρατηρούμε ότι άλλαξε η αρχική απόφαση της Εκκλησίας ως προς τη βάση του διαλόγου. Ενώ η συμφωνία Αρχιεπισκόπου και Πρωθυπουργού προέβλεπε να αρχίσει ο διάλογος από μηδενική βάση, ξαφνικά πληροφορούμαστε ότι η νέα απόφαση της Εκκλησίας είναι να συνεχιστεί ο διάλογος, έχοντας ως βάση πλέον τα νέα Προγράμματα!

Δυστυχώς, αυτή η απόφαση δεν είναι καθόλου θετική για την τελική έκβαση του διαλόγου, διότι αποτελεί ένα βήμα προς την αποδοχή της πολυθρησκειακής – συγκρητιστικής δομής του μαθήματος των Θρησκευτικών,  χαρακτηριστικό των νέων Προγραμμάτων.

4. Τα νέα Προγράμματα είναι ακατάλληλα και επικίνδυνα

Οφείλουμε επίσης να τονίσουμε εμφαντικά ότι τα επίδικα νέα Προγράμματα δεν είναι εύκολο να κατανοηθούν από μη ειδικούς ως προς τα παιδαγωγικά, κυρίως, θέματά τους, όπως αυτό της πολυθρησκειακής δομής  ή της μαθησιακής καταλληλότητας σε κάθε ηλικιακό επίπεδο. Πέραν των αμέτρητων παιδαγωγικών και θεολογικών σημείων που καθιστούν τα νέα Προγράμματα ακατάλληλα και επικίνδυνα, αλλά και αντίθετα με τον ορθόδοξο προσανατολισμό του μαθήματος,  υπάρχουν και πάρα πολλές ελλείψεις. Υπάρχουν δηλαδή, θεμελιώδη στοιχεία της ορθόδοξης παράδοσης που δεν συμπεριελήφθησαν στα νέα Προγράμματα. Επειδή ακόμη παρατηρούμε ότι σε όλα τα έγγραφά που αφορούν στα νέα Προγράμματα προβάλλεται ως αναγκαία και ορθόδοξη η ανάμειξη της διδασκαλίας της πίστεώς μας με τις διδασκαλίες των θρησκειών, επαναλαμβάνουμε για πολλοστή φορά ότι αυτό το συνονθύλευμα που επιχειρούν είναι ξένο προς την ορθοδοξία και ότι στοχεύει στην αποδόμηση της ορθόδοξης πίστης και της παράδοσης μας, μέσω του συγκρητισμού και της συγχύσεως. Άλλωστε αυτή ήταν και η θέση που εκφράσατε τον περασμένο Σεπτέμβριο και εσείς  Μακαριώτατε για τα νέα Προγράμματα.

5. Δεν έχει προταθεί στο διάλογο το θέμα της ανισονομίας

Με μεγάλη έκπληξη διαπιστώνουμε ότι στη διαμόρφωση του πλαισίου του διαλόγου Εκκλησίας – Πολιτείας, όπως διαπιστώνουμε από την εισήγηση του Προέδρου της Επιτροπής Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Ύδρας κ. Εφραίμ, δεν προβλέπεται να τεθεί και μάλιστα κατά προτεραιότητα σύμφωνα με τη δική μας άποψη, το θέμα της ανισονομίας που υφίσταται εκ μέρους του Υπουργείου σε βάρος των Ορθοδόξων μαθητών στα ελληνικά σχολεία. Ενώ δηλαδή οι Μουσουλμάνοι, οι Εβραίοι και οι Ρωμαιοκαθολικοί απολαμβάνουν το δικαίωμά τους να διδάσκονται τα τέκνα τους  τη δική τους πίστη, οι ορθόδοξοι γονείς είναι οι μόνοι που υφίστανται, εκ μέρους της Πολιτείας, άνιση μεταχείριση και υποτίμηση, εφόσον, με βάση το νέο Πρόγραμμα, δεν διδάσκονται τα τέκνα τους αμιγώς η δική τους ορθόδοξη πίστη, αλλά ένα πολυθρησκειακό – διαθρησκειακό και συγκρητισμικό μάθημα, ως να είναι κατώτερη η ορθόδοξη πίστη τους από την πίστη των άλλων θρησκευόμενων πολιτών της χώρας. Ο Ορθόδοξος Έλληνας πολίτης, ως άνθρωπος και μέλος του κοινωνικού συνόλου αλλά και της Εκκλησίας, θα πρέπει να απολαμβάνει ισότιμα τα ίδια συνταγματικά δικαιώματα με όλους τους άλλους και, μάλιστα, υπό την εγγύηση του κράτους, με βάση την αρχή της ισονομίας και της αναλογικότητας  (Σύνταγμα, άρθρ. 4 και 25).

6. Οφείλουμε να αντιδράσουμε δυναμικά και με κάθε τρόπο

Δηλώνουμε ότι δεν πρόκειται, ποτέ και με κάθε τίμημα, να νομιμοποιήσουμε και να αποδεχθούμε τα αποτελέσματα ενός διαλόγου που γίνεται για μας αλλά χωρίς εμάς. Ακόμη περισσότερο μάλιστα, οφείλουμε να αντιδράσουμε δυναμικά και με κάθε τρόπο  -αν διαπιστώσουμε ότι ο διάλογος Υπουργείου - Εκκλησίας χρησιμοποιείται ως εργαλείο για να υιοθετηθεί και να πάρει και την ευλογία της Εκκλησίας η προώθηση του θρησκευτικού συγκρητισμού και η ατομική/πολλαπλή θρησκεία (θρησκεία του «Σούπερ Μάρκετ») στα σχολεία μας, δηλαδή μια διδασκαλία αντίθετη με την αλήθεια της Εκκλησίας μας. Θεωρούμε χρέος και ευθύνη μας να αγωνιστούμε ενάντια σε κάθε προσπάθεια, από όπου και αν προέρχεται, που έχει ως στόχο την εισαγωγή τέτοιων επικίνδυνων αντιλήψεων στο μάθημα των Θρησκευτικών.

7. Σύνταξη νέων Προγραμμάτων για το μάθημα των Θρησκευτικών

Επίσης, δηλώνουμε για άλλη μια φορά, πάντα συνεπείς στις θέσεις μας, ότι ζητάμε διάλογο εκ του μηδενός και σύνταξη νέων Προγραμμάτων για το μάθημα των Θρησκευτικών.

Αιτούμεθα άμεση συνάντηση

Μακαριώτατε, γνωρίζετε ότι όλοι οι σκεπτόμενοι Έλληνες Ορθόδοξοι χριστιανοί είναι αναστατωμένοι εδώ και έξι χρόνια με αυτά τα Προγράμματα και αναμένουν από την Εκκλησία τις σωστές αποφάσεις που θα λύσουν το πρόβλημα και δεν θα το διαιωνίσουν. Για όλους τους παραπάνω λόγους αιτούμεθα άμεση συνάντηση μαζί Σας για να εκθέσουμε αναλυτικότερα τις απόψεις και τις θέσεις μας για όλα όσα αναφέραμε.

Για το ΔΣ της ΠΕΘ

   Ο Πρόεδρος                                      Ο Γενικός Γραμματέας
Κωνσταντίνος Σπαλιώρας                    Παναγιώτης Τσαγκάρης
Δρ Θεολογίας                                          Mr  Θεολογίας